Ota-onaning bosimi bilan yashash
Kutishlar, taqqoslash va "falonchining o'g'li" gaplari. Munosabatni buzmasdan o'z rejangizni himoya qilish.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
"Falonchining o'g'li allaqachon topshirib qo'ydi."
"Bu yo'nalishda nima qilasan, hech kim ish topmaydi."
"Biz senga hamma sharoitni yaratdik."
Bu gaplar tanish bo'lsa, siz yolg'iz emassiz. Ko'p oilada bu shunday ko'rinadi va u ikki tomonni ham charchatadi.
Bosim nima uchun paydo bo'ladi
Bu maqola ota-onani oqlash uchun emas, lekin sababni ko'rish javobni o'zgartiradi.
Ko'p holatda bosimning ostida tashvish turadi: farzandning kelajagi noaniq, sharoit o'zgaruvchan, ota-ona esa faqat o'zi biladigan yo'llarni ko'radi.
Ular ko'radigan narsa ham cheklangan: natija (baho, ball, diplom). Jarayon — nima qilinayotgani, qancha vaqt ketayotgani — ularga ko'rinmaydi.
Shuning uchun ko'pincha eng ishlaydigan javob — ko'rinadigan narsani ko'paytirish.
Nima ishlaydi
1. Ma'lumot bering
Bu eng kam ishlatiladigan va eng ta'sirli usul.
Ota-ona nima bo'layotganini bilmasa, u yomonini o'ylaydi. Haftada bir marta besh daqiqalik hisobot ko'p tashvishni olib tashlaydi:
"Shu hafta ikkita insho yozdim, mashq testida 6.5 chiqdi, oldingi oyda 6.0 edi. Imtihon 8-dekabrda."
Raqam va sana ishonch beradi, chunki ular tekshiriladigan narsa.
2. Reja ko'rsating
"O'qiyapman" degan gap noaniq. Qog'ozdagi reja esa aniq: maqsad, muddat, haftalik ish.
Ko'p ota-ona rejani ko'rgandan keyin bosimni kamaytiradi — chunki asosiy tashvish "bu bola nima qilayotganini bilmayapti" degan shubha edi.
Reja qanday tuziladi: maqsadni to'g'ri qo'yish.
3. Aniq so'rov ayting
"Meni tinch qo'ying" — bu so'rov emas, bu javob.
Aniq so'rov boshqacha ishlaydi:
"Har kuni so'ramasangiz bo'ladimi? Yakshanba kuni o'zim aytib beraman."
"Kechki 19:00 dan 21:00 gacha chaqirmasangiz, qolgan vaqtda bemalol."
Bu «yo'q» deyishning oiladagi shakli: rad etish emas, kelishuv.
4. Taqqoslashga javob bering
"Falonchining o'g'li" gapiga javob berishning ishlaydigan shakli — bahslashish emas, o'z o'lchovingizni ko'rsatish:
"Uning sharoiti boshqacha edi. Men uch oyda 5.5 dan 6.5 ga chiqdim, keyingi maqsadim 7.0."
Bu gap taqqoslashni to'xtatmasligi mumkin, lekin u suhbatni faktga qaytaradi. Taqqoslashning o'zi haqida: boshqalar bilan solishtirish.
Nima ishlamaydi
Janjal. Bir marta yengish mumkin, lekin keyingi hafta hammasi qaytadi va ishonch kamayadi.
Jim qolish. Ma'lumot bo'lmasa, tashvish o'sadi va bosim kuchayadi.
Va'da berish. "Albatta 8.0 olaman" — bajarilmasa, ishonch yo'qoladi. Jarayon bo'yicha va'da bering, natija bo'yicha emas: "haftada ikkita insho yozaman".
Ko'rsatish uchun o'tirish. Ota-ona kirganda kitob ochish — bu vaqtni yeydi va hech narsa bermaydi.
Yo'nalish bo'yicha kelishmovchilik
Bu eng og'ir holat: siz bir yo'nalishni, ular boshqasini xohlaydi.
Bu maqola bu masalani hal qila olmaydi — u har oilada boshqacha. Lekin bir necha narsa aytish mumkin.
Ma'lumot bilan gapiring. Tanlagan yo'nalishingiz bo'yicha aniq narsalar: nima o'rganiladi, qayerda ishlanadi, qanday imkoniyat bor. Noaniqlik qarshilikni kuchaytiradi.
Vaqt bering. Bir suhbatda qaror o'zgarmaydi. Ko'p oilada o'zgarish oylar davomida bo'ladi.
Vositachi toping. Ba'zan ustoz, tanish mutaxassis yoki katta qarindosh sizning gapingizni ular eshitadigan tilda ayta oladi.
Ikkisini birlashtirishni ko'ring. Ba'zan ikki yo'nalish o'rtasida yo'l topiladi — bu murosaga o'xshaydi, lekin amalda ko'p holatda ishlaydi.
Sabab kimniki
Bitta muhim savol: siz bu ishni nega qilyapsiz?
Agar butun sabab ota-onaning kutishi bo'lsa, tayyorgarlik birinchi qiyin davrda to'xtaydi — bunday sabab uzoq yurmaydi.
Shuning uchun o'z sababingizni topish va yozish foydali: nega o'qiyapman. Ikkala sabab birga bo'lishi normal, lekin ro'yxatda sizniki ham bo'lsin.
Holat og'ir bo'lsa
Oiladagi bosim ba'zan shu darajaga yetadiki, u kundalik holatga, uyquga va sog'liqqa ta'sir qiladi.
Bunday paytda ishonchli katta odam bilan gaplashish kerak: ustoz, qarindosh, maktab psixologi. Holat uzoq davom etsa, mutaxassisga murojaat qilish to'g'ri qaror bo'ladi.
Yordam so'rash oilaga xiyonat emas.
Ota-onalar uchun
Agar siz ota-ona bo'lsangiz va bu maqolani o'qiyotgan bo'lsangiz — teskari tomondagi amaliy narsalar alohida yozilgan: farzandingizga qanday yordam berish.
Qisqacha: nazorat qisqa muddatda ishlaydi, qo'llab-quvvatlash esa qoladigan narsa beradi.
Qisqa xulosa
- Bosimning ostida ko'pincha tashvish turadi, tashvishni esa ma'lumot kamaytiradi.
- Haftada bir marta qisqa hisobot: raqam va sana bilan.
- Rejani ko'rsating — noaniqlik bosimni kuchaytiradi.
- Aniq kelishuv ayting: "har kuni emas, yakshanba kuni".
- Sabablar ro'yxatida o'zingizniki ham bo'lsin.
Shunga o'xshash
Tashvish kuchayganda
Imtihon hayajoni bilan uzoq davom etayotgan tashvish bir xil emas. Farqni sezish va yordam so'rash haqida.
Boshqalar bilan solishtirish
Lentada hamma yaxshi natija e'lon qiladi. Bu taqqoslash nega adashtiradi va uning o'rniga nimaga qarash kerak.
Imtihondan yiqilgandan keyin
Kutilgan ball chiqmadi. Birinchi kunlarda nima qilish, natijani qanday tahlil qilish va qayta urinishga qanday qaror qilish.