Ilmiy matnni o'qish

Ilmiy maqola yoki qiyin darslik bo'limi ochiladi. Birinchi bet o'qiladi. Ikkinchi betda ma'lum bo'ladi: birinchi betdan hech narsa qolmagan.

Bu holat matnning qiyinligidan emas, o'qish tartibidan kelib chiqadi: qiyin matn oddiy matn kabi, boshdan oxirigacha bir tekis o'qilgan.

Qiyin matn boshqacha o'qiladi.

Avval: nima uchun o'qiyapsiz

Bu savol butun tartibni belgilaydi.

Umumiy tasavvur uchunmi? Unda kirish va xulosa yetadi.

Aniq savolga javob uchunmi? Unda kerakli qismni topib, faqat uni o'qish kerak.

To'liq o'zlashtirish uchunmi? Unda quyidagi to'liq tartib.

Ko'p vaqt shu savolni bermaslikdan yo'qoladi: butun maqola o'qiladi, holbuki undan bitta bo'lim kerak edi.

Uch qatlam

Qiyin matn bir marta emas, uch marta o'qiladi. Uch marta o'qish bir marta qiynalib o'qishdan tez tugaydi.

1-qatlam: tuzilmani ko'rish (5-10 daqiqa)

Matnni o'qimang. Uning shaklini ko'ring:

• sarlavha va bo'lim sarlavhalari,
• kirish va xulosa,
• chizma, jadval va ularning izohlari,
• qalin yozilgan atamalar.

Shundan keyin bir savolga javob bering: bu matn nima haqida va u nimani isbotlamoqchi?

Javob noaniq bo'lsa ham, endi sizda karkas bor va keyingi o'qishda har fikr shu karkasga osiladi.

2-qatlam: asosiy fikrni olish

Endi o'qing, lekin abzats darajasida: har abzatsdan bitta fikr oling.

Amaliy usul: har abzats yonidagi bo'sh joyga uch-to'rt so'z yozing — bu abzats nima haqida.

Tushunmagan joyni belgilab, o'tib keting. Bu muhim qoida: qiyin abzatsda qotib qolish butun o'qishni to'xtatadi, holbuki uning ma'nosi ko'pincha keyingi bo'limda ochiladi.

3-qatlam: qiyin joylarga qaytish

Endi belgilangan joylarga qayting. Ularning bir qismi endi tushunarli bo'ladi, chunki umumiy manzara paydo bo'lgan.

Qolganlari bilan alohida ishlanadi (pastda).

Tushunmagan joy bilan ishlash

Avval sababni aniqlang, chunki har sababga boshqa davo kerak.

Notanish atama. Eng tez tuzatiladigani: atamani aniqlang va chetga yozing. Bir maqolada odatda 5-10 ta kalit atama bo'ladi va ular takrorlanadi.

Yetishmayotgan poydevor. Matn siz bilmaydigan narsani ma'lum deb hisoblayapti. Bu holda oldinga yurish foydasiz — orqaga qaytib, o'sha mavzuni o'qish kerak. Ko'pincha soddaroq manbadan.

Zich yozilgan jumla. Uzun jumlani bo'laklang: asosiy ega va kesimni toping, qolganini vaqtincha tashlab turing.

Mantiqiy sakrash. Muallif qadamni tushirib qoldirgan. Bu ham bo'ladi va bunda ayb sizda emas.

O'z so'zingiz bilan aytish

Tushunganingizni tekshirishning yagona ishonchli usuli.

Bo'limni o'qib bo'lgach, matnni yopib, uning mazmunini oddiy tilda ayting — ideal holda ovoz chiqarib.

To'xtab qolgan joy — tushunilmagan joy. Bu usul juda aniq ishlaydi va uni aldash qiyin: sodda tilda tushuntirish, o'zingizga tushuntirish.

Chizma bilan

Ilmiy matnda ko'pincha tuzilma bo'ladi: sabab-oqibat zanjiri, tasnif, jarayon, solishtirish.

Bu tuzilmani chizib chiqing — matn ancha qisqaradi va eslab qolish osonlashadi: murakkab mavzuni chizmaga aylantirish.

Jarayonlar uchun alohida usul bor: biologiyada jarayonlarni eslab qolish.

Maqola tuzilmasi

Ilmiy maqolalar odatda bir xil tartibda yoziladi va buni bilish vaqtni tejaydi.

Qism	Nima bor	Qachon kerak
Annotatsiya	butun ishning qisqasi	doim, birinchi
Kirish	savol va nega muhimligi	mavzuni tushunish uchun
Usul	qanday tekshirilgan	ishonchlilikni baholash uchun
Natija	nima topilgan	asosiy qism
Muhokama	bu nimani anglatadi	xulosa uchun

Ko'p holatda annotatsiya, kirish va muhokama yetadi. Usul bo'limi esa natijaga ishonish-ishonmaslikni hal qilganda o'qiladi.

Sur'at haqida

Qiyin matnni tez o'qib bo'lmaydi va bunga urinish vaqt isrofi bo'ladi — tez o'qish: haqiqat va afsona.

Amaliy mo'ljal: bir seansda 45-60 daqiqa, keyin tanaffus. Qiyin matnda diqqat tezroq charchaydi — tanaffus qanday bo'lsin.

Bir o'tirishda butun maqolani tugatishga urinmang: uch qatlamni uch seansga bo'lish odatda tezroq tugaydi.

Qisqa xulosa

• Avval so'rang: nima uchun o'qiyapman. Ko'pincha butun matn kerak emas.
• Uch qatlam: tuzilma, asosiy fikrlar, qiyin joylar.
• Tushunmagan joyni belgilab, o'tib keting — keyin qayting.
• Sababni aniqlang: atamami, poydevormi, jumlami.
• Tekshiruv: matnni yopib, o'z so'zingiz bilan ayting.