Taqdimot tayyorlash
Slayd emas, gap tuzilmasi. Taqdimotni oxiridan boshlab qurish va slaydni yordamchi holatda qoldirish.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Taqdimot tayyorlash odatda shunday boshlanadi: dastur ochiladi, birinchi slayd yasaladi, matn terila boshlanadi.
Va shu yerda asosiy xato qilinadi. Slayddan boshlangan taqdimot slaydlar to'plami bo'lib qoladi, gap esa ularni ovoz chiqarib o'qishga aylanadi.
Tartib teskari bo'lishi kerak: avval gap, keyin slayd.
Uch savol
Slayd yasashdan oldin uch savolga javob yozing — qog'ozda, bir necha jumlada.
1. Kim tinglaydi? Ular mavzuni qanchalik biladi? Bu qaysi atamani tushuntirish kerakligini belgilaydi.
2. Tinglovchi nimani eslab qolsin? Bittasini. Butun taqdimotdan keyin bir hafta o'tgach esida qoladigan bitta narsa.
3. Qancha vaqtim bor? Bu slayd sonini va tafsilot darajasini belgilaydi.
Ikkinchi savol eng muhimi va u eng kam beriladi. Javobi yo'q taqdimot "mavzu haqida umuman" bo'lib qoladi.
Tuzilma
Ishlaydigan oddiy karkas:
Boshlanish (10 foiz vaqt). Nima haqida gapirasiz va nega bu tinglovchiga muhim. Savol, holat yoki qarama-qarshilik bilan boshlash yaxshi ishlaydi.
Asosiy qism (75 foiz). Uch-to'rtta fikr, har biriga misol. Uchdan ko'p bo'lsa, tinglovchi ushlab qololmaydi.
Xulosa (15 foiz). Asosiy fikrni qaytarish va aniq yakun. "Mana shu" tipidagi tugatish taqdimotni tugallanmagan qoldiradi.
Har asosiy fikr uchun bitta tuzilma: da'vo, sabab, misol — fikrni asoslash.
Slayd nima qiladi
Slayd — gapning takrorlanishi emas, uning yordamchisi.
Amaliy qoidalar:
Slaydda matn kam bo'lsin. Tinglovchi o'qiyotgan paytda eshitmaydi: ikki oqim bir vaqtda qabul qilinmaydi. Uzun matnli slayd gapingizni to'sadi.
Bir slayd — bir fikr. Fikr o'zgarsa, slayd ham o'zgarsin.
Rasm va chizma matndan ko'ra ko'proq beradi — agar u haqiqatan ma'no tashisa. Bezak uchun qo'yilgan rasm chalg'itadi.
Raqam kam bo'lsin. Jadvaldagi yigirma raqamdan tinglovchi hech narsa olmaydi. Bitta muhim raqamni ajratib ko'rsating.
Agar slaydsiz gapira olsangiz — slayd to'g'ri yasalgan. Slaydsiz gapira olmasangiz, u sizning konspektingizga aylangan.
Gapni tayyorlash
Taqdimotni so'zma-so'z yozib yodlash ikki sababdan ishlamaydi: yodlangan matn sun'iy eshitiladi va bitta so'z unutilganda butun zanjir uziladi.
Ishlaydigan usul — tayanch nuqtalar: har slayd uchun uch-to'rt so'z, ular nima aytilishini eslatadi.
Keyin ovoz chiqarib mashq qiling. Har safar so'zlar biroz boshqacha bo'ladi va bu normal — siz matnni emas, fikrni eslaysiz.
Vaqtni o'lchash
Eng ko'p uchraydigan xato — vaqtga sig'maslik.
Yagona ishonchli tekshiruv: to'liq, ovoz chiqarib, taymer bilan mashq qilish. Ichingizda o'qish har doim tezroq chiqadi va bu noto'g'ri o'lchov beradi.
Chiqib ketsa, tezroq gapirishga urinmang — bir fikrni olib tashlang. Tez gapirilgan taqdimot tushunilmaydi.
Mo'ljal sifatida: bir slaydga o'rtacha bir-ikki daqiqa, lekin bu mavzuga qarab o'zgaradi. Shuning uchun taxmin emas, o'lchov.
Savollarga tayyorgarlik
Savol qismi ko'pincha tayyorlanmaydi va aynan u eng ko'p hayajon keltiradi.
Amaliy tayyorgarlik:
- Uch-to'rtta ehtimoliy savolni oldindan yozing va javobini o'ylab qo'ying.
- Bilmagan savolga "bilmayman" deb javob berish mumkin va bu normal. O'ylab topilgan javob ancha yomon.
- Savolni to'liq eshitib oling; javobni o'rtasidan boshlamang.
Mashq tartibi
Taqdimotdan oldingi tayyorgarlik uchun ishlaydigan ketma-ketlik:
- Uch savolga javob yozing.
- Tuzilmani qog'ozda tuzing (slaydsiz).
- Ovoz chiqarib bir marta aytib ko'ring — hali slayd yo'q.
- Endi slayd yasang.
- Taymer bilan to'liq mashq qiling.
- Bir kishiga aytib bering va undan qaysi joy tushunarsiz bo'ldi deb so'rang.
Oltinchi qadam eng foydalisi: do'st bilan birga o'qish.
Hayajon haqida
Hayajon tayyorgarlikdan butunlay yo'qolmaydi, lekin u ancha kamayadi: notanishlik hayajonning asosiy manbai.
Alohida usullar: auditoriya oldida gapirish, imtihon hayajonini kamaytirish.
Qisqa xulosa
- Slayddan emas, gapdan boshlang.
- Uch savol: kim tinglaydi, nima esda qolsin, qancha vaqt bor.
- Uch-to'rtta asosiy fikr, har biriga misol.
- Slaydda matn kam: o'qiyotgan tinglovchi eshitmaydi.
- Yodlamang, tayanch nuqta ishlating va taymer bilan mashq qiling.
Shunga o'xshash
Ko'chirmachilikdan qochish
Manbani ko'rsatish va o'z so'zi bilan yozish. Tasodifiy ko'chirmachilikning eng ko'p uchraydigan sabablari va ularning oldini olish.
Xulosa yozish ko'nikmasi
Uzun matnni bir abzatsga siqish. Bu faqat yozish emas — tushunganingizni tekshiradigan eng aniq usullardan biri.
Abzats qanday quriladi
Bir abzats — bir fikr. Ochuvchi jumla, asos va bog'lanish: abzatsni ishonchli qiladigan uch qism.