#organish-usullari
83 ta maqola
Abzats qanday quriladi
Bir abzats — bir fikr. Ochuvchi jumla, asos va bog'lanish: abzatsni ishonchli qiladigan uch qism.
Auditoriya oldida gapirish
Hayajon yo'qolmaydi, lekin u boshqariladi. Tayyorgarlik, birinchi daqiqa va gapirish paytidagi amaliy usullar.
Fikrni asoslash: da'vo, dalil, misol
«Menimcha shunday» — bu asos emas. Fikrni ishonchli qiladigan uch qismli tuzilma va uni tekshirish usuli.
Ilmiy matnni o'qish
Qiyin matnni boshdan oxirigacha o'qish ko'pincha ishlamaydi. Uni qismlarga bo'lib, qatlam-qatlam o'qish usuli.
Ko'chirmachilikdan qochish
Manbani ko'rsatish va o'z so'zi bilan yozish. Tasodifiy ko'chirmachilikning eng ko'p uchraydigan sabablari va ularning oldini olish.
O'z matnini tahrirlash
Yozish va tahrirlash — ikki xil ish. Ularni aralashtirmaslik va matnni uch bosqichda ko'rib chiqish usuli.
Taqdimot tayyorlash
Slayd emas, gap tuzilmasi. Taqdimotni oxiridan boshlab qurish va slaydni yordamchi holatda qoldirish.
Tez o'qish: haqiqat va afsona
Daqiqada ming so'z va'dasi nega ishlamaydi. O'qish tezligini haqiqatan oshiradigan narsalar.
Xulosa yozish ko'nikmasi
Uzun matnni bir abzatsga siqish. Bu faqat yozish emas — tushunganingizni tekshiradigan eng aniq usullardan biri.
Biologiyada jarayonlarni eslab qolish
Ko'p bosqichli jarayonni ro'yxat sifatida yodlash qiyin. Chizma va sabab-natija zanjiri uni ancha barqaror qiladi.
Film va serial bilan o'rganish
Subtitr bilan ko'rish foydalimi va qaysi tilda. Tomosha qilishni haqiqiy mashqqa aylantirish tartibi.
Fizika masalalarida birliklar
Birlik faqat javob oxiridagi belgi emas — u yechim to'g'riligini tekshiradigan vosita.
Formulani yodlash emas, chiqarish
Yodlangan formula unutiladi va noto'g'ri ishlatiladi. Formula qayerdan kelganini bilish uni ikki marta ishonchli qiladi.
Grafik o'qish: diagrammadan ma'lumot olish
Diagramma savollarida xato ko'pincha hisobda emas, o'qishda bo'ladi. Grafikni tartib bilan o'qishning aniq usuli.
Grammatikani qanday o'rganish
Qoidalarni yodlash bilan gapirish orasida katta farq bor. Grammatikani ishlatiladigan holga keltirish tartibi.
Ingliz tilida o'ylashga o'tish
Ichda tarjima qilib gapirish sekin va charchatadi. Tarjimasiz gapirishga o'tishning bosqichma-bosqich yo'li.
Kimyoda tenglamani muvozanatlash
Koeffitsientlarni taxmin bilan tanlash vaqt yeydi. Tartibli usul bilan ko'p tenglama bir necha qadamda muvozanatlanadi.
Kitob o'qish: darajani tanlash
Juda qiyin kitob o'qishni to'xtatadi. To'g'ri darajani aniqlash va ingliz tilida o'qishni odat qilish.
Masala yechish daftari
Yechilgan masala tashlab yuboriladi va keyingi safar yana noldan yechiladi. Daftar tur bo'yicha birinchi qadamni saqlaydi.
Masalani o'qish: birinchi qadam
Ko'p xato hisobda emas, masalani o'qishda bo'ladi. Nima berilgan va nima so'ralganini ajratishning aniq tartibi.
Podkast tinglash usuli
Tushunmasdan tinglash foydalimi. Fon sifatida tinglash bilan faol tinglash orasidagi farq va ikkalasining o'rni.
Talaffuzni yaxshilash
Barcha tovushni tuzatishga urinish samarasiz. Qaysi bir nechtasi haqiqatan tushunishga xalaqit qiladi va ular qanday mashq qilinadi.
Til o'rganishda plato
Boshida tez o'sish, keyin o'rta darajada qotib qolish. Nega bu aynan tilda kuchli seziladi va undan qanday chiqiladi.
Tinglab tushunishni oshirish
So'zlarni bilasiz, lekin nutqda ilg'amaysiz. Sabab ko'pincha lug'atda emas — so'zlar qanday qo'shilib aytilishida.
Yechim yo'li ko'rinmaganda
Masalani o'qidingiz, lekin qayerdan boshlashni bilmaysiz. Harakatga keltiradigan to'rtta usul.
Chuqur o'rganish va yuzaki o'rganish
Imtihon uchun yodlash qachon yetarli, qachon zararli. Ikki yondashuvning narxi va ularni to'g'ri taqsimlash.
Dars oldidan 10 daqiqa
Mavzuga oldindan qarash darsni butunlay boshqacha qiladi. Nima qilinadi va nega bu ishlaydi.
Darsdan keyingi 10 daqiqa
Yangi material o'sha kuni mustahkamlanmasa, katta qismi ketadi. Eng arzon va eng kam ishlatiladigan usul.
Javobga qaramaslik
Yechimga qarashdan oldin qancha urinish kerak. Qiynalish o'rganishning qismi — lekin cheksiz qotib qolish emas.
Konspektni keyin nima qilish
Yozilgan daftar ochilmay qolsa, uni yozishga ketgan vaqt behuda ketadi. Konspektni ishlaydigan qiladigan to'rt bosqich.
Ma'ruzada nima yozish kerak
Hamma narsani yozib olish — konspekt emas, stenografiya. Nima yozilishi va nima yozilmasligi kerakligini ajratish.
Misol va qarshi-misol
Qoidani tushunganingizni tekshirishning eng tez yo'li — o'zingiz misol yasash va chegarani topish.
Natija ko'rinmayotganda — plato holati
Bir necha hafta ishlaysiz, ball o'zgarmaydi. Bu odatda to'xtash emas, bosqich. Nega shunday bo'ladi va undan qanday chiqiladi.
O'rgangan narsani ishlatish
Ishlatilmagan bilim yo'qoladi. Qo'llashning amaliy shakllari va nega bu takrorlashdan ham kuchliroq.
O'rganish jurnali — kunlik uch qator
Nima o'rgandim, nima tushunmadim, ertaga nima. Uch qator yozuv bir oydan keyin qimmatli ma'lumot manbaiga aylanadi.
O'rganishni rejalashtirish: kun emas, mavzu
«Uch soat o'qiyman» degan reja o'tirilgan vaqtni o'lchaydi, bajarilgan ishni emas. O'lchovni almashtirish nimani o'zgartiradi.
O'zi o'rganish rejasi
Ustozsiz fanni o'zlashtirish mumkin, lekin uning tartibi bor. Manba tanlash, sur'at, tekshirish va eng keng tarqalgan tuzoqlar.
O'zingizga qattiq bo'lmaslik
Xatodan keyin o'zini ayblash natijani yaxshilamaydi — ko'pincha keyingi safar o'tirishni qiyinlashtiradi. O'rniga nima qilish mumkin.
Qanday belgilash (marker) kerak
Butun sahifa bo'yalgan bo'lsa, hech narsa belgilanmagan. Belgilashning foydali va foydasiz shakllari.
Qiyinchilik foydali bo'lganda
Oson o'tgan dars tez unutiladi. Lekin har qiyinchilik foydali emas — ikkisini ajratish usuli.
Qiziqish yo'qolganda
Sevimli fan zerikarli bo'lib qolishi mumkin. Buning bir necha sababi bor va ularning har biriga boshqa javob kerak.
Qo'lda yozish va klaviaturada yozish
Konspekt uchun qaysi biri foydali. Tezlikning yashirin narxi va har ikkalasining o'z o'rni.
Qo'shimcha manbani qachon ochish kerak
Bitta kitobni tugatmay o'ntasini boshlash — keng tarqalgan naqsh. Qachon almashtirish to'g'ri va qachon bu ishdan qochish.
Reading: tezroq o'qish
60 daqiqa, uchta matn, 40 ta savol. Skimming va scanning nima va ular qanday mashq qilinadi.
Repetitordan maksimal foyda
Dars vaqti qimmat va u ko'pincha noto'g'ri narsaga sarflanadi. Tayyor kelish, to'g'ri savol berish va darsdan keyingi ish.
Sodda tilda tushuntira olsangiz — bilasiz
Atamalar bilan tushuntirish oson, ularsiz qiyin. Shu qiyinlik bilim va yodlash orasidagi chegarani ko'rsatadi.
Ustozdan qanday savol berish
«Tushunmadim» degan savolga to'liq javob bo'lmaydi. Aniq savol tuzish va javobdan maksimal foyda olish.
Video darsni to'g'ri ko'rish
Video ko'rish passiv ish. Uni faol qilishning bir necha usuli — tezlik, to'xtatish va ko'rgandan keyingi bosqich.
Xatolardan o'rganish: to'g'ri usul
Xatoni ko'rish bilan tushunish orasida katta farq bor. Kundalik ishda xatoni foydaga aylantirish tartibi.
Yangi mavzuni eskisiga bog'lash
Yolg'iz turgan fakt tez unutiladi. Bilgan narsangizga ulangan bilim esa uzoq turadi — va uni qanday ulash kerak.
«Men matematikani tushunmayman» degan ishonch
Bu ishonch odatda qobiliyatdan emas, bir necha yil oldin o'tkazib yuborilgan mavzudan kelib chiqadi. Bo'shliqni topish va orqaga qaytish usuli.
«Men vizual o'rganuvchiman»: bu tasnif nega yordam bermaydi
O'quvchilarni vizual, audial va kinestetik turlarga ajratish keng tarqalgan, lekin unga tayanish ko'proq zarar keltiradi. Nimaga e'tibor berish kerak.
Anki: birinchi kundan to'g'ri sozlash
Kartochka ilovasi intervalli takrorlashni o'zi hisoblaydi. Lekin noto'g'ri boshlangan Anki ikki haftada tashlab yuboriladi. Sozlash va birinchi oy tartibi.
Aralashtirib mashq qilish: bir turdagi masalani ketma-ket ishlamang
Yigirmata bir xil masalani ketma-ket yechish oson va yoqimli tuyuladi, lekin imtihonda yordam bermaydi. Turlarni aralashtirish nega qiyin va nega foydali.
Bo'sh daqiqalarni ishlatish
Navbatda, yo'lda, darslar orasida — kuniga bir necha marta 5-10 daqiqa bo'shaydi. Ularga qaysi ish to'g'ri keladi va qaysi biri kelmaydi.
Darslikni qanday o'qish kerak
Birinchi betdan oxirigacha ketma-ket o'qish — eng tabiiy, lekin eng kam foyda beradigan usul. Darslik bilan ishlashning uch bosqichli tartibi.
Diqqatni uzaytirish: 10 daqiqadan 45 daqiqagacha
Diqqat mashq bilan uzayadi, lekin sekin va faqat uzilishsiz blokda. Bosqichma-bosqich reja va o'lchash usuli.
Do'st bilan birga o'qish: foydasi va xavfi
Juftlik bo'lib o'qish ba'zilarga kuchli yordam beradi, ba'zilarda esa ikki soat suhbatga aylanadi. Farq nimada va qanday tashkil qilinadi.
Eslab chiqarish: o'rganishning eng kuchli usuli
Kitobni yopib, eslashga urinish o'qishdan ko'ra ko'proq beradi. Bu usul nima uchun ishlaydi va uni kundalik o'qishga qanday kiritish kerak.
Guruh bo'lib o'qish: foydali guruh va vaqt yeydigan guruh
Uch-besh kishilik guruh kuchli vosita ham, katta vaqt isrofi ham bo'lishi mumkin. Qaysi qoidalar farqni hal qiladi.
Ichki chalg'ish: ko'z o'qiyapti, miya boshqa joyda
Bir betni o'qib bo'lib, hech narsa eslamaslik. Fikr qayerga ketadi, buni qanday sezish va qanday qaytarish.
Insho yozishni boshlash: bo'sh sahifa muammosi
Eng qiyin qism — birinchi jumla. Uni chetlab o'tish usullari va insho yozishning to'g'ri tartibi: avval reja, keyin matn, oxirida kirish.
Ism va yuzni eslab qolish
«Ismlarni eslab qololmayman» — deyarli har kimda bor. Sabab xotirada emas, birinchi uch soniyada. To'rtta amaliy usul.
Konspekt olishning uch usuli
Ma'ruzada hamma narsani yozib olish — konspekt emas, stenografiya. Cornell, chizma va savol-javob usullari: qaysi biri qachon to'g'ri keladi.
Murakkab mavzuni chizmaga aylantirish
Matn chiziqli, chizma esa bog'liqlikni ko'rsatadi. Qaysi mavzular chizmaga tushadi, qanday chizish kerak va nega chiroyli chizma yaxshi chizma emas.
O'xshash mavzular bir-birini o'chirganda
Ikki shartli gapni uchinchisi bilan, bir formulani boshqasi bilan aralashtirib yuborish. Nega shunday bo'ladi va aralashuvni qanday to'xtatish.
O'zingizga tushuntirish: bilim va tuyg'uni ajratuvchi sinov
Mavzuni ovoz chiqarib tushuntirishga urinsangiz, qayerda qoqilishingiz darrov ko'rinadi. Usulning to'liq tartibi va nega u yozma takrorlashdan ham kuchli.
Qayta o'qish nega ishlamaydi
Matnni uch marta o'qib chiqqanda "bildim" degan tuyg'u paydo bo'ladi. Imtihonda esa esga tushmaydi. Bu tuyg'u qayerdan keladi va uning o'rniga nima qilish kerak.
Qisqa va uzoq muddatli xotira
Bir soatdan keyin hammasi esda, bir haftadan keyin deyarli hech narsa yo'q. Bu ikki xil xotira ishlagani uchun shunday — va o'rtadagi o'tishni boshqarish mumkin.
Qisqartma, qofiya va hikoya: ketma-ketlikni eslab qolish
Tartibli ro'yxatni eslashning uchta eski usuli. Qaysi biri qachon ishlaydi va nega ular tushunishni almashtirmaydi.
Savol yozib borish odati
Tushunmagan joy o'sha zahoti yozilmasa, unutiladi va imtihon kuni qaytib keladi. Savollar daftarini qanday yuritish va ular bilan nima qilish.
Sonlarni eslab qolish
Sana, formula va raqamli ma'lumotlar eng tez unutiladigan material. Bo'laklash, bog'lash va raqam-tovush usuli.
Takrorlash oralig'ini qanday tanlash
1 kun, 3 kun, hafta, oy — bu raqamlar qayerdan keladi va o'zingizga qanday moslash kerak. Jadvalni ilovasiz yuritish usuli.
Til o'rganishni noldan boshlash: birinchi uch oy
Kurs, ilova, kitob, serial — variantlar ko'p va shuning uchun boshlash qiyin. Birinchi uch oyda aynan nima qilish kerakligi, hafta bo'yicha.
Unutish — nuqson emas, jarayonning qismi
Unutish xotira yomonligining belgisi deb qabul qilinadi. Aslida u foydali va zarur. Buni tushunish o'qish usulini ham o'zgartiradi.
Xotira saroyi: joy bilan bog'lab eslab qolish
Qadimiy usul — ma'lumotni tanish joylarga joylashtirish. Qanday qurish, qaysi holatlarda ishlaydi va qachon ortiqcha ovoragarchilik.
Yaxshi kartochka va yomon kartochka
Bitta kartochkada bitta fikr. Bu qoida buzilganda takrorlash to'xtaydi va ilova tashlab yuboriladi. Kartochka yozishning oltita qoidasi.
Yodlash va tushunish: qaysi biri qachon kerak
«Yodlash yomon, tushunish yaxshi» degan qoida juda sodda. Ikkalasi ham kerak, lekin boshqa narsalar uchun. Qaysi materialni yodlash, qaysinisini tushunish.
Kuniga 30 daqiqa: uzilmaydigan o'quv rejasi
Dam olish kunida besh soat o'qib, hafta davomida daftarni ochmaslik — eng keng tarqalgan naqsh va eng kam natija beradigani. Kichik, lekin har kungi rejani qanday qurish kerak.
Imtihondan oldingi hafta: nima qilish va nima qilmaslik
Oxirgi haftada yangi material o'rganish ball qo'shmaydi, lekin ishonchni buzadi. Etti kunni qanday o'tkazish kerak — kundalik reja va imtihon kuni uchun ro'yxat.
Ingliz tilida gapirishdan qo'rqish: nega paydo bo'ladi va qanday yengiladi
Grammatikani bilasiz, so'z boyligingiz yetarli, lekin og'iz ochilmaydi. Bu bilim muammosi emas — mashq turining muammosi. Yolg'iz ham qilinadigan usullar.
So'zlarni bir kunga emas, bir yilga eslab qolish: intervalli takrorlash
Ro'yxatni o'n marta o'qib, ertasiga unutish — tanish holat. Buning sababi xotira emas, usul. Intervalli takrorlash nima, nega ishlaydi va uni kartochkasiz ham qanday boshlash mumkin.
Xatolar daftari: mashq testini haqiqiy foydaga aylantirish
O'nta test ishlab ball o'zgarmasligi — odatiy hol. Sabab testlar sonida emas, ulardan keyin nima qilinishida. Xatolarni uch turkumga ajratish usuli.