Qayta o'qish nega ishlamaydi
Matnni uch marta o'qib chiqqanda "bildim" degan tuyg'u paydo bo'ladi. Imtihonda esa esga tushmaydi. Bu tuyg'u qayerdan keladi va uning o'rniga nima qilish kerak.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Eng keng tarqalgan o'qish usuli — matnni qayta-qayta o'qish. Konspektni ochasiz, boshdan oxirigacha o'qiysiz, keyin yana. Uchinchi o'qishda hammasi tanish tuyuladi va "bildim" degan xulosa chiqadi.
Keyin imtihonda o'sha savol chiqadi va javob esga tushmaydi. Bu juda ko'p uchraydigan holat va sababi aniq: tanish tuyg'usi bilim emas.
"Bildim" tuyg'usi qayerdan keladi
Matnni ikkinchi marta o'qiganingizda u osonroq o'qiladi. Uchinchisida yanada oson. Miya buni "men buni bilaman" deb talqin qiladi.
Aslida osonlashgan narsa — tanib olish. Ko'zingiz jumlani ko'rganda "ha, buni ko'rgandim" deydi. Lekin imtihonda matn oldingizda turmaydi. U yerda boshqa narsa so'raladi: eslab chiqarish. Ya'ni bo'sh sahifadan javobni o'zingiz topib chiqarish.
Bu ikkisi boshqa ko'nikma. Birinchisini mashq qilib, ikkinchisini kutish — chopishga tayyorgarlik ko'rish o'rniga chopayotgan odamni tomosha qilishga o'xshaydi.
Oddiy sinov
Hozir tekshirib ko'rishingiz mumkin. Yaqinda o'qigan mavzuingizni oling:
- Daftarni yoping.
- Bo'sh varaqqa shu mavzu bo'yicha eslaganingizni yozing — 5 daqiqa.
- Keyin daftarni ochib solishtiring.
Ko'pchilik uchun natija hayratlanarli bo'ladi: "bilaman" deb o'ylagan mavzudan yarmi ham chiqmaydi.
Bu yomon xabar emas. Bu — haqiqiy holat. Va uni imtihondan oldin bilib olganingiz yaxshi.
O'rniga nima qilish kerak
Qayta o'qishni butunlay tashlash shart emas. Birinchi o'qish kerak — matn bilan tanishish uchun. Muammo ikkinchi va uchinchi o'qishda: o'sha vaqtni boshqa narsaga sarflash ancha ko'p beradi.
1. Yopib eslash
Bir bo'limni o'qib bo'lgach, kitobni yoping va o'qiganingizni aytib bering — ovoz chiqarib yoki yozib. Keyin ochib tekshiring.
Bu qiyin. Aynan shuning uchun ishlaydi: eslab chiqarishga urinish xotira izini mustahkamlaydi, o'qish esa mustahkamlamaydi — usul batafsil.
2. Savolga aylantirish
Konspekt o'qiyotganda har sarlavhani savolga aylantiring:
- "Fotosintez bosqichlari" → Fotosintez qaysi bosqichlardan iborat?
- "Passiv nisbat" → Passivni qachon ishlatamiz va qanday yasaymiz?
Keyin daftarni yopib, savollarga javob bering. Javob bermagan savolingiz — ertangi ish.
3. Bo'shliqli konspekt
Konspektni ikkinchi marta ko'chirib yozayotganda kalit so'zlarni tashlab keting:
Ikkinchi shartli gap ______ vaziyat uchun ishlatiladi va ______ zamon bilan yasaladi.
Bir kundan keyin bo'shliqlarni to'ldiring. Konspekt olishning o'zi bo'yicha: konspekt usullari.
4. Tushuntirish
Mavzuni bilmaydigan odamga tushuntiring — do'stga, ukangizga yoki shunchaki devorga. Tushuntirish paytida qayerda qoqilsangiz, o'sha joy sizning zaif nuqtangiz — o'zingizga tushuntirish.
Bu usul "bildim" tuyg'usini darrov sindiradi, chunki ovoz chiqarib aytilgan gap yarim bilimni yashira olmaydi.
Qayta o'qish qachon o'rinli
Uchta holatda foydali:
- Birinchi tanishuv. Yangi mavzuni bir marta o'qib chiqish kerak.
- Tekshirgandan keyin. Eslab chiqarishga urinib, chiqmagan joyingizni qayta o'qish — bu maqsadli o'qish, u ishlaydi.
- Juda murakkab matn. Falsafiy yoki ilmiy matnda birinchi o'qishda tuzilma tushunilmasligi mumkin.
Farq shunda: bu uchtasida siz nimani qidirayotganingizni bilasiz. Maqsadsiz qayta o'qish esa faqat vaqt va tanish tuyg'usi beradi.
Bir haftalik tajriba
Ishonmasangiz, o'zingizda sinab ko'ring:
- Bitta mavzuni odatdagidek — qayta o'qish bilan tayyorlang.
- Ikkinchi, xuddi shunday hajmdagi mavzuni — yopib eslash bilan.
- Bir haftadan keyin ikkalasini ham tekshiring: bo'sh varaqqa eslaganingizni yozing.
Farqni o'zingiz ko'rasiz. Va shundan keyin bu maqolani o'qish shart bo'lmaydi.
Shunga o'xshash
Biologiyada jarayonlarni eslab qolish
Ko'p bosqichli jarayonni ro'yxat sifatida yodlash qiyin. Chizma va sabab-natija zanjiri uni ancha barqaror qiladi.
Formulani yodlash emas, chiqarish
Yodlangan formula unutiladi va noto'g'ri ishlatiladi. Formula qayerdan kelganini bilish uni ikki marta ishonchli qiladi.
Chuqur o'rganish va yuzaki o'rganish
Imtihon uchun yodlash qachon yetarli, qachon zararli. Ikki yondashuvning narxi va ularni to'g'ri taqsimlash.