Sonlarni eslab qolish
Sana, formula va raqamli ma'lumotlar eng tez unutiladigan material. Bo'laklash, bog'lash va raqam-tovush usuli.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Sonlar eng qiyin eslanadigan material. Sabab: ular ma'nosiz. So'zda ma'no bor, rasmda shakl bor, sonda esa faqat raqamlar ketma-ketligi.
Quyida — sonlarga ma'no berishning uch usuli.
1. Bo'laklash
Eng oddiy va eng ko'p ishlatiladigani.
Xotira elementlar sonini emas, ma'noli bo'laklar sonini ushlaydi. Shuning uchun:
9 9 8 1 2 0 2 4 — sakkizta element, eslash qiyin.
9981 va 2024 — ikkita bo'lak, eslash oson.
Telefon raqamlari shuning uchun bo'lib yoziladi.
Amalda: har qanday uzun sonni 2–4 raqamli bo'laklarga ajrating va bo'laklarni alohida eslang.
2. Tanish sonlarga bog'lash
Har kimning boshida tanish sonlar bor: tug'ilgan yil, uy raqami, mashhur sanalar.
Yangi sonni ulardan biriga bog'lang:
1453— "tug'ilgan yilimdan 500 yil oldin".3.14— "uchinchi oyning o'n to'rtinchi kuni".6.02— "ertalab olti nol ikki".
Bog'lanish g'alati bo'lishi mumkin — muhimi u siz uchun ishlasin.
3. Raqam-tovush usuli
Murakkabroq, lekin ko'p son eslash kerak bo'lganda kuchli.
Har raqamga bitta undosh tovush biriktiriladi, keyin raqamlar ketma-ketligidan so'z yasaladi (unlilar erkin qo'shiladi).
Bir mumkin bo'lgan jadval:
| Raqam | Tovush |
|---|---|
| 1 | t, d |
| 2 | n |
| 3 | m |
| 4 | r |
| 5 | l |
| 6 | j, ch |
| 7 | k, g |
| 8 | f, v |
| 9 | p, b |
| 0 | s, z |
Misol: 42 → r, n → "aron", "o'rin". Endi son o'rniga so'zni eslaysiz, so'z esa rasmga aylanadi.
Bu usul vaqt talab qiladi — jadvalni avtomatga aylantirish uchun bir necha kun. Shuning uchun u faqat ko'p son eslash kerak bo'lganda arziydi (masalan tarix fanida o'nlab sana).
Bir-ikkita son uchun bu ortiqcha: bo'laklash va bog'lash yetadi.
Sanalar uchun
Tarix sanalari alohida qiyinchilik: ular ko'p va o'xshash.
Zanjirga qo'ying. Alohida sana yomon eslanadi, ketma-ketlik yaxshi. "Bu voqea undan 10 yil keyin, undan esa 30 yil keyin."
Sabab bilan bog'lang. Nega aynan o'sha yili? Sabab bilgan odam sanani ham eslaydi — tushunish yodlashni yengillashtiradi.
Asrni ajrating. Ko'pincha aniq yil emas, asr va o'nyillik yetarli. Nimani aniq bilish kerakligini oldindan aniqlang.
Formulalar uchun
Formulani son sifatida yodlash eng yomon yo'l.
Yaxshiroq tartib:
- Qayerdan kelganini ko'ring — bir marta chiqarib ko'ring.
- Har harfning ma'nosini biling — nima nimani bildiradi.
- Birliklarni tekshiring — chap va o'ng tomon birliklari mos kelishi kerak. Bu ayni paytda xatoni topish usuli ham: fizika masalalarida birliklar.
- Keyin takrorlang — oraliq bilan, jadval bo'yicha.
Shunda formula unutilsa ham tiklanadi.
Takrorlash baribir kerak
Yuqoridagi usullar eslashni yengillashtiradi, lekin ularning hech biri takrorlashni almashtirmaydi.
Formula esa ko'pincha umuman yodlanmasligi mumkin: formulani yodlash emas, chiqarish. Jarayon ichidagi sonlar ham jarayonning o'ziga bog'lab eslanadi: biologiyada jarayonlarni eslab qolish.
Son ham boshqa material kabi oraliqli takrorlash jadvaliga tushishi kerak. Farqi shunda: sonlar tezroq unutiladi, ya'ni ular uchun birinchi oraliqlar qisqaroq bo'lgani ma'qul.
Qisqa xulosa
- Uzun sonni bo'laklang.
- Tanish songa bog'lang.
- Ko'p son bo'lsa — raqam-tovush jadvalini o'rganing.
- Sanani zanjirga va sababga bog'lang.
- Formulani chiqarib ko'ring, yodlamang.
- Hammasini takrorlang.
Shunga o'xshash
Biologiyada jarayonlarni eslab qolish
Ko'p bosqichli jarayonni ro'yxat sifatida yodlash qiyin. Chizma va sabab-natija zanjiri uni ancha barqaror qiladi.
Formulani yodlash emas, chiqarish
Yodlangan formula unutiladi va noto'g'ri ishlatiladi. Formula qayerdan kelganini bilish uni ikki marta ishonchli qiladi.
Chuqur o'rganish va yuzaki o'rganish
Imtihon uchun yodlash qachon yetarli, qachon zararli. Ikki yondashuvning narxi va ularni to'g'ri taqsimlash.