Yodlash va tushunish: qaysi biri qachon kerak
«Yodlash yomon, tushunish yaxshi» degan qoida juda sodda. Ikkalasi ham kerak, lekin boshqa narsalar uchun. Qaysi materialni yodlash, qaysinisini tushunish.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
"Yodlamang, tushuning" — keng tarqalgan maslahat va u qisman to'g'ri.
Lekin u haddan tashqari sodda. Ba'zi narsalar tushunilmaydi — ular shunchaki bilinadi. Va ba'zi narsalar yodlansa, zarar keltiradi.
Savol "yodlash yoki tushunish" emas, "nimani yodlash va nimani tushunish".
Yodlanadigan narsalar
Ba'zi ma'lumotlarning "nega" si yo'q — ular kelishuv yoki fakt.
- So'zlar va tarjimalar.
waternega "suv" degani — savol ma'nosiz. - Atamalar va ta'riflar. Fanning tili.
- Sanalar va ismlar.
- Kimyoviy belgilar, birliklar.
- Grammatik shakllar — noto'g'ri fe'llar.
- Tez-tez ishlatiladigan hisoblar — ko'paytirish jadvali.
Bularni tushunishga urinish vaqt sarflash. Ular takrorlash bilan olinadi.
Oxirgi nuqta muhim: avtomatlashtirilgan bilim ishchi xotirada joy bo'shatadi. Ko'paytirish jadvalini bilmaydigan odam masalaning mantiqiga kamroq joy qoldiradi.
Tushuniladigan narsalar
Boshqa ma'lumotlarning ichida mantiq bor va u mantiq bilinsa — eslash kerak bo'lmaydi.
- Formulalar — qayerdan kelgani ma'lum bo'lsa, unutilsa ham tiklanadi.
- Qoidalar — nega shunday ekani ma'lum bo'lsa, istisnolar ham tushunarli.
- Jarayonlar — sabab-oqibat zanjiri.
- Masala turlari — qachon qaysi usul.
Bularni yodlash uch muammo beradi: unutiladi, qachon ishlatishni bilmaysiz, va biroz o'zgargan savolda ishlamaydi.
Ikkalasi kerak bo'lgan holat
Ko'p mavzularda ikkalasi ham kerak va tartib muhim: avval tushunish, keyin yodlash.
Misol — kvadrat tenglama formulasi:
- Tushunish: formula qayerdan chiqqanini bir marta ko'rasiz.
- Yodlash: keyin uni avtomatga aylantirasiz, chunki imtihonda uni har safar chiqarib o'tirishga vaqt yo'q.
Teskari tartib (avval yodlab, keyin tushunishga urinish) ancha yomon ishlaydi — chunki yodlangan formula "bildim" tuyg'usini beradi va tushunishga turtki qolmaydi.
Yodlash zararli bo'lgan holat
Bitta aniq holat bor: tushunish talab qiladigan narsani yodlash.
Belgisi oddiy — savol biroz o'zgarsa, javob bermay qolasiz. Yechilgan masalani yodlagan odam raqamlari almashtirilgan o'sha masalani yecha olmaydi.
Tekshirish usuli: mavzuni o'z so'zingiz bilan tushuntirib ko'ring va har jumladan keyin "nega?" deb so'rang. Yodlangan bilim birinchi "nega" da tugaydi.
Yodlashni yengillashtirish
Yodlanadigan narsani ham osonlashtirish mumkin.
Bog'lang. Yolg'iz fakt zaif turadi. Sana bo'lsa — o'sha davrdagi boshqa voqea bilan; so'z bo'lsa — jumla bilan.
Guruhlang. O'nta alohida element o'rniga uchta guruh. Miya elementlar sonini emas, ma'noli bo'laklar sonini ushlaydi.
Oraliq bilan takrorlang. Ketma-ket yigirma marta takrorlash besh kunga taqsimlangan besh takrordan kam beradi — oraliq qanday tanlanadi.
Eslab chiqarish bilan. O'qib takrorlash emas, yopib eslash — sababi shu yerda.
Amaliy tekshiruv
Yangi mavzuga o'tirganda o'zingizdan so'rang: bu narsaning "nega" si bormi?
- Bor bo'lsa — avval o'shani toping, keyin kerak bo'lsa yodlang.
- Yo'q bo'lsa — vaqt sarflamasdan kartochkaga soling.
Bu bir savol o'quv vaqtini ancha to'g'ri taqsimlaydi: tushunishga arzimaydigan narsaga soat sarflanmaydi, tushunish kerak bo'lgani esa yodlab o'tilmaydi.
Shunga o'xshash
Biologiyada jarayonlarni eslab qolish
Ko'p bosqichli jarayonni ro'yxat sifatida yodlash qiyin. Chizma va sabab-natija zanjiri uni ancha barqaror qiladi.
Formulani yodlash emas, chiqarish
Yodlangan formula unutiladi va noto'g'ri ishlatiladi. Formula qayerdan kelganini bilish uni ikki marta ishonchli qiladi.
Chuqur o'rganish va yuzaki o'rganish
Imtihon uchun yodlash qachon yetarli, qachon zararli. Ikki yondashuvning narxi va ularni to'g'ri taqsimlash.