Xulosa yozish ko'nikmasi

Xulosa yozish odatda mustaqil ko'nikma deb qaralmaydi: matn o'qiladi, "asosiy fikrlar" ko'chiriladi, tamom.

Aslida bu ikki narsani birdan qiladi: matnni qisqartiradi va siz uni tushunganingizni tekshiradi.

Ikkinchisi muhimroq. Tushunilmagan matndan yaxshi xulosa chiqmaydi — chiqqani ko'chirma bo'ladi.

Nima xulosa emas

Ko'chirma to'plami. Matndan tanlab olingan jumlalar ketma-ketligi xulosa emas. Uni yozish uchun tushunish kerak emas — shuning uchun u hech narsa o'rgatmaydi.

Qisqartirilgan nusxa. Har abzatsdan bir jumla olish ham xulosa emas: tuzilma asl matnniki bo'lib qoladi.

Fikr bilan aralashtirilgani. Xulosada sizning bahoyingiz bo'lmaydi. Baho kerak bo'lsa, u alohida qismda beriladi.

Xulosa — matnning mazmuni, sizning tuzilmangizda.

Tartib

1. O'qing va tushuning. Xulosa yozishga o'qish paytida kirishmang. Belgilash mumkin, lekin yozish keyin.

2. Matnni yoping. Bu qadam hal qiluvchi. Ochiq matn bilan yozilgan xulosa deyarli har doim ko'chirmaga aylanadi.

3. Asosiy fikrni bir jumlada yozing. Butun matn nimani aytmoqchi?

4. Qo'llab-turuvchi fikrlarni qo'shing. Uch-to'rtta. Asosiy fikrni quvvatlaydiganlari.

5. Matnga qayting va tekshiring. Muhim narsa tushib qolmadimi, ma'no buzilmadimi.

Ikkinchi qadam bu tartibni eslab chiqarish mashqiga aylantiradi — shuning uchun u takrorlash sifatida ham ishlaydi.

Nimani qoldirish, nimani tashlash

Amaliy saralash mezoni:

Qoladi:

• asosiy da'vo,
• uni quvvatlaydigan asosiy sabablar,
• xulosa va natija,
• mazmun uchun zarur atamalar.

Tashlanadi:

• takroriy tushuntirishlar,
• ikkinchi darajali misollar (bittasi qolsa yetadi),
• chekinishlar,
• bezak jumlalar.

Shubhali holatda savol: buni olib tashlasam, asosiy fikr tushunarli qoladimi? Qolsa — tashlang.

Hajm

Hajm oldindan belgilansa, ish osonlashadi: cheklov tanlashga majbur qiladi.

Mo'ljal: asl matnning o'ndan biri, ba'zan yigirmadan biri. Aniq talab bo'lsa, u ustun turadi.

Foydali mashq — bosqichma-bosqich siqish:

1. Matnni yarim betga qisqartiring.
2. Yarim betni bir abzatsga.
3. Bir abzatsni bitta jumlaga.

Har bosqichda nima tushib qolayotganini ko'rasiz — va aynan shu jarayon matnning tuzilmasini ochadi.

Oxirgi bosqich eng qiyin va eng foydalisi.

O'z so'zingiz bilan

Bu talab shakl uchun emas, tekshiruv uchun.

Matnning iborasini ishlatgan joyingiz — odatda tushunmagan joyingiz: tushunilgan fikr o'z so'zingiz bilan chiqadi, tushunilmagani esa faqat asl shaklda "eslanadi".

Shuning uchun xulosa yozayotganda asl iborani ishlatish istagini sezsangiz, to'xtang va so'rang: men buni tushunyapmanmi?

Manba ko'rsatish qoidalari: ko'chirmachilikdan qochish.

Qayerda kerak bo'ladi

O'qishda. Har bo'limdan keyin bir abzats xulosa — konspektning eng foydali shakli: konspektni keyin nima qilish.

Takrorlashda. Eski mavzuni takrorlashning tez usuli: kitobni ochmasdan xulosa yozish, keyin solishtirish.

Imtihonda. Ba'zi imtihonlarda bevosita talab qilinadi; boshqalarida esa uzun matndan asosiy fikrni ajratish ko'nikmasi savollar orqali tekshiriladi — reading: matching headings.

Ilmiy matn bilan ishlashda. Har maqolaga bir abzats xulosa — keyin ularni qayta o'qishga hojat qolmaydi: ilmiy matnni o'qish.

Mashq

Kuniga besh daqiqalik mashq bu ko'nikmani tez quradi.

Bir xabar yoki maqola oling (uzun bo'lmasin) va uni bitta jumlada yozing. Keyin o'zingizdan so'rang: bu jumla matnning asosiy fikrini beryaptimi yoki faqat mavzusini aytyaptimi?

Farq shunda: "Maqola transport haqida" — mavzu. "Maqola jamoat transportiga sarflangan mablag' tirbandlikni yo'l qurishdan tezroq kamaytirishini ko'rsatadi" — asosiy fikr.

Ikkinchisini yozish o'rganiladigan ko'nikma.

Qisqa xulosa

• Xulosa — matnning mazmuni, sizning tuzilmangizda.
• Ko'chirma va har abzatsdan bir jumla olish xulosa emas.
• Matnni yoping, keyin yozing — bu hal qiluvchi qadam.
• Bosqichma-bosqich siqing: yarim bet, abzats, bir jumla.
• Asl iborani ishlatgingiz kelsa — o'sha joyni tushunmagansiz.