Ingliz tilida o'ylashga o'tish
Ichda tarjima qilib gapirish sekin va charchatadi. Tarjimasiz gapirishga o'tishning bosqichma-bosqich yo'li.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Gapirmoqchisiz. Avval o'zbekcha jumla tuziladi, keyin u ichda tarjima qilinadi, keyin aytiladi.
Natija: sekin nutq, uzun pauzalar va charchoq. Va ko'pincha g'alati jumlalar, chunki to'g'ridan-to'g'ri tarjima kamdan-kam tabiiy chiqadi.
"Ingliz tilida o'ylash" deganda aynan shu oraliq bosqichni olib tashlash tushuniladi.
Bu qanday ishlaydi
"Butun hayotni ingliz tilida o'ylash" degan maqsad noreal va u kerak ham emas.
Amalda bo'ladigan narsa boshqacha: ma'lum sohalarda tarjima bosqichi yo'qoladi.
Avval eng ko'p ishlatiladigan iboralar avtomatga aylanadi — salomlashish, o'zi haqida gapirish, oddiy so'rov. Keyin doira kengayadi.
Ya'ni bu bir kunda bo'ladigan almashuv emas, asta-sekin kengayadigan hudud.
Nega tarjima sekin
Uch sabab bor.
Ikki ish bir vaqtda. Jumla tuzish va tarjima qilish — ikkalasi ham diqqat talab qiladi. Birgalikda ular gapirishni sekinlashtiradi — bir vaqtda ikki ish.
Tuzilma mos kelmaydi. So'z tartibi, predloglar va iboralar ikki tilda boshqacha. So'zma-so'z tarjima g'alati chiqadi — kollokatsiya.
Har so'zni alohida qidirish. Tarjima qiladigan odam so'zlarni bittalab tanlaydi. Tarjimasiz gapiradigan odam esa tayyor bloklar bilan gapiradi.
Oxirgisi asosiy farq — va u yechimni ham ko'rsatadi.
Bloklar bilan gapirish
Ravon nutqning asosi — so'zlar emas, iboralar.
"to be honest", "it depends on", "as far as I know", "the thing is" — bular bitta birlik sifatida saqlanadi va bitta birlik sifatida chiqariladi.
Bunday bloklar qancha ko'p bo'lsa, tarjimaga shuncha kam ehtiyoj qoladi.
Shuning uchun: yangi so'zni yolg'iz emas, ibora bilan o'rganing. Bu shunchaki lug'at maslahati emas — u aynan tarjimadan chiqish yo'li.
Amaliy mashqlar
1. Nomlash
Kun davomida atrofingizdagi narsalarni ichda ingliz tilida nomlang: chair, window, keys, bus stop.
Oddiy va u so'z bilan predmet orasiga to'g'ridan-to'g'ri bog'lanish quradi — o'rtada o'zbekcha so'z turmaydi.
Bu mashq bo'sh daqiqalarda bajariladi va hech narsa talab qilmaydi.
2. Ichki izoh
Bir-ikki daqiqa davomida qilayotgan ishingizni ichda ingliz tilida izohlang:
I'm making tea. The water is boiling. I need a cup.
Sodda jumlalar yetadi. Maqsad grammatika emas — oqim.
3. Rasmni tasvirlash
Bir rasmga qarab, 30 soniya davomida ko'rganingizni ayting. Tayyorgarliksiz.
Bu mashq imtihonlar uchun ham foydali — Speaking Part 2.
4. Kunni yakunlash
Yotishdan oldin kuningizni ichda ingliz tilida qisqacha aytib bering: bugun nima qildim, nima yaxshi o'tdi.
Bu kechqurungi yakun marosimiga qo'shiladi va u qo'shimcha vaqt talab qilmaydi.
5. Kundalik yozish
Kuniga besh jumla. Yozish gapirishdan sekinroq, lekin u ham tarjima bosqichini yo'qotadi va ko'proq vaqt beradi — ingliz tilida kundalik yuritish.
So'z topilmasa
Bu eng ko'p to'xtatadigan holat: kerakli so'z yodda yo'q va odam o'zbekchaga qaytadi.
Ishlaydigan javob — aylanib o'tish:
- Boshqa so'z bilan ayting. "I don't know the word — it's a thing you use to open bottles."
- Sodda qiling. Murakkab jumlani ikki soddaga bo'ling.
- Umumiy so'z ishlating. thing, person, place, do, make — ular deyarli hamma joyda ishlaydi.
Bu ko'nikma alohida qimmatga ega: haqiqiy suhbatda so'z har doim topilavermaydi va aylanib o'ta oladigan odam gapirishni to'xtatmaydi.
Keyin: topolmagan so'zni yozib qo'ying va o'sha kuni toping. Bu eng aniq lug'at manbai — lug'atni kengaytirish.
Grammatikani to'xtatmang
Gapirayotganda grammatika qoidasini eslashga urinish oqimni buzadi.
Tartib shunday: gapirayotganda oqim, keyin tahlil.
Ovozga yozib oling, keyin tinglang va xatolarni ko'ring. Qoida ustida ish o'sha paytda qilinadi, gapirish paytida emas — grammatikani qanday o'rganish.
Muhit yasash
O'zingizni til bilan ko'proq o'rab olish bu o'tishni tezlashtiradi.
- Telefon va ilovalar tilini ingliz tiliga o'tkazing.
- Qidirishni ingliz tilida qiling.
- Bir necha kundalik ishni ingliz tilida qiling: ro'yxat yozish, eslatma.
Bu kichik o'zgarishlar kuniga bir necha marta ishlaydi va ular qo'shimcha vaqt talab qilmaydi.
Nima kutmaslik kerak
Tez o'tish. Bu oylar bilan o'lchanadigan jarayon.
To'liq tarjimasizlik. Murakkab yoki notanish mavzuda tarjima qaytadi — bu normal, hatto yuqori darajadagi odamlarda ham.
Tarjima "yomon" ekani. Boshlanishda tarjima tabiiy va zarur bosqich. U asta-sekin qisqaradi, birdan yo'qolmaydi.
Qisqa xulosa
- Maqsad — ma'lum sohalarda tarjima bosqichini yo'qotish, butun hayotni emas.
- Ravon nutq so'zlar bilan emas, tayyor iboralar bilan quriladi.
- Nomlash, ichki izoh va kunni yakunlash — kundalik mashqlar.
- So'z topilmasa, aylanib o'ting: boshqa so'z, sodda jumla, umumiy so'z.
- Gapirayotganda oqim, tahlil keyin.
Shunga o'xshash
Talaffuzni yaxshilash
Barcha tovushni tuzatishga urinish samarasiz. Qaysi bir nechtasi haqiqatan tushunishga xalaqit qiladi va ular qanday mashq qilinadi.
Ingliz tilida gapirishdan qo'rqish: nega paydo bo'ladi va qanday yengiladi
Grammatikani bilasiz, so'z boyligingiz yetarli, lekin og'iz ochilmaydi. Bu bilim muammosi emas — mashq turining muammosi. Yolg'iz ham qilinadigan usullar.
Film va serial bilan o'rganish
Subtitr bilan ko'rish foydalimi va qaysi tilda. Tomosha qilishni haqiqiy mashqqa aylantirish tartibi.