Qisqartma, qofiya va hikoya: ketma-ketlikni eslab qolish
Tartibli ro'yxatni eslashning uchta eski usuli. Qaysi biri qachon ishlaydi va nega ular tushunishni almashtirmaydi.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Ba'zi narsalar tartibi bilan eslanishi kerak: jarayon bosqichlari, tasnif elementlari, qoidalar ro'yxati.
Tartibli ro'yxat — xotira uchun eng noqulay shakl. Quyida uchta usul, ularning har biri boshqa holat uchun.
1. Qisqartma
Har elementning bosh harfini olib, bitta so'z yoki jumla yasaysiz.
Misol: kompyuterni tanlashda ko'riladigan narsalar — protsessor, xotira, ekran, batareya → PXEB. Talaffuz qilinmaydi, demak yomon qisqartma.
Yaxshi qisqartma o'qiladigan bo'lishi kerak. Element tartibini o'zgartirish mumkin bo'lsa, so'z chiqadigan qilib joylashtiring.
Agar bosh harflardan so'z chiqmasa, jumla yasang: har so'zning bosh harfi kerakli elementni bildiradi.
Qachon ishlaydi: 4–8 elementli ro'yxat, elementlar sizga allaqachon tanish.
Qachon ishlamaydi: element notanish bo'lsa. Qisqartma sizga birinchi harfni eslatadi, so'zning o'zini emas. M harfini ko'rib "mitoxondriya" ni eslash uchun avval o'sha so'zni bilish kerak.
2. Qofiya va ohang
Qofiyalangan matn oddiy matndan yaxshi eslanadi: qofiya keyingi so'zni cheklaydi, ya'ni eslash osonlashadi.
Ohang ham shunday ishlaydi. Alifboni qo'shiq bilan o'rgangan odam uni umr bo'yi o'sha ohangda eslaydi.
Qachon ishlaydi: qat'iy ketma-ketlik (alifbo, oylar, bosqichlar), uzoq saqlanishi kerak bo'lgan material.
Qachon ishlamaydi: murakkab yoki uzun material. Butun mavzuni she'rga solish — yozishga ketgan vaqt eslashdan ko'p bo'ladi.
3. Hikoya
Elementlarni bir-biriga bog'lab, g'alati hikoya tuzasiz. Har element keyingisini chaqiradi.
Misol: kalit, olma, poyezd, chiroq ro'yxati uchun: "Kalit olmani teshib o'tdi, olma poyezdga tushdi, poyezd chiroqqa urildi."
Ikki shart:
- G'alati bo'lsin. Oddiy hikoya eslanmaydi.
- Harakat bo'lsin. Statik rasm zaif, harakatli rasm kuchli.
Qachon ishlaydi: tartibli ro'yxat, 5–20 element. Eng tez o'rganiladigan usul — xotira saroyi dan ancha yengil, chunki joy tayyorlash kerak emas.
Qachon ishlamaydi: tushunish talab qiladigan material.
Uchalasining umumiy cheklovi
Bu usullar eslashni yengillashtiradi, lekin tushunishni bermaydi.
Fotosintez bosqichlarini qisqartma bilan yodlagan odam ularni tartib bilan aytadi — lekin "nega aynan shu tartibda?" degan savolga javob bera olmaydi.
Shuning uchun tartib bir xil: avval tushuning, keyin kerak bo'lsa qisqartma yasang. Qisqartma tushunishni almashtirsa, u zarar keltiradi — bu haqda: yodlash va tushunish.
O'zingiz yasang
Tayyor qisqartmalar (kitoblarda, internetda) o'zingiz yasagandan zaifroq ishlaydi.
Sabab: yasash jarayonining o'zi o'rganish. Siz elementlarni ko'rib chiqasiz, tartib bilan o'ynaysiz, bog'lanish qidirasiz — va bu paytda material bir necha marta boshingizdan o'tadi.
Shuning uchun qisqartma tayyor bo'lsa ham, o'zingizniki bilan almashtirib ko'ring.
Qachon bu usullarga murojaat qilmaslik kerak
Ko'p holatda ular kerak emas.
Kundalik o'qishning katta qismida oraliqli takrorlash va eslab chiqarish yetarli va ular kamroq vaqt oladi.
Qisqartma va hikoya — maxsus asbob: tartib muhim bo'lgan, bog'liqligi yo'q va tez-tez ishlatilmaydigan ro'yxatlar uchun.
Agar siz har mavzuga qisqartma yasayotgan bo'lsangiz, ehtimol vaqtni noto'g'ri sarflayapsiz.
Shunga o'xshash
Biologiyada jarayonlarni eslab qolish
Ko'p bosqichli jarayonni ro'yxat sifatida yodlash qiyin. Chizma va sabab-natija zanjiri uni ancha barqaror qiladi.
Formulani yodlash emas, chiqarish
Yodlangan formula unutiladi va noto'g'ri ishlatiladi. Formula qayerdan kelganini bilish uni ikki marta ishonchli qiladi.
Chuqur o'rganish va yuzaki o'rganish
Imtihon uchun yodlash qachon yetarli, qachon zararli. Ikki yondashuvning narxi va ularni to'g'ri taqsimlash.