Aralashtirib mashq qilish: bir turdagi masalani ketma-ket ishlamang
Yigirmata bir xil masalani ketma-ket yechish oson va yoqimli tuyuladi, lekin imtihonda yordam bermaydi. Turlarni aralashtirish nega qiyin va nega foydali.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Odatiy darslik shunday tuzilgan: mavzu tushuntiriladi, keyin o'sha mavzu bo'yicha yigirmata masala beriladi. Siz birinchisini yechasiz, ikkinchisida usul tanish bo'ladi, uchinchisidan boshlab avtomatga aylanadi.
Yigirmatasi ham to'g'ri chiqadi. Kayfiyat yaxshi. Lekin imtihonda o'sha masala chiqqanda — qaysi usulni ishlatishni bilmaysiz.
Sabab: siz masalani yechishni mashq qildingiz, lekin qaysi usul kerakligini tanlashni mashq qilmadingiz. Darslikda tanlash kerak emas edi — sarlavha aytib turardi.
Blok va aralash mashq
Ikki xil mashq bor:
Blok mashq. A turdagi 20 masala, keyin B turdagi 20 ta, keyin C. Har blok ichida usul bitta.
Aralash mashq. A, C, B, A, B, C — tartibsiz. Har masalada avval "bu qaysi tur?" degan savolga javob berasiz.
Blok mashq paytida o'zingizni yaxshi his qilasiz: xato kam, sur'at yuqori. Aralash mashqda esa ko'proq xato qilasiz va sekinroq ishlaysiz.
Va aynan shuning uchun aralash mashq ko'proq beradi. Imtihonda savollar sarlavhasiz va tartibsiz keladi — ya'ni imtihon aralash mashqqa o'xshaydi, blok mashqqa emas.
Nega qiyinlik foydali
Blok mashqda siz usulni xotirangizda ushlab turasiz — u qo'lingizda, tushirmaysiz. Masala kelganda uni qayta topish shart emas.
Aralash mashqda har masalada usulni qaytadan topasiz. Bu og'irroq, lekin har safar topish xotira yo'lini mustahkamlaydi — eslab chiqarish bilan bir mantiq. Imtihonda ham aynan shu — topish — kerak bo'ladi.
Qanday qilish kerak
Darslik bilan
Bir mavzuni o'qib, 5–6 masala yeching (usulni o'zlashtirish uchun bu kerak). Keyin to'xtang.
Ertasi kuni yangi mavzuga o'ting, lekin mashqqa kechagi mavzudan ham 3–4 masala qo'shing. Uchinchi kuni — yangi mavzu + oldingi ikkitasidan.
Har kungi mashqingiz shunday ko'rinadi: 60% yangi mavzu, 40% eski mavzular, aralashtirilgan.
Kartochka bilan
Kartochkalarni mavzu bo'yicha guruhlab takrorlamang. Hammasini bitta to'plamga qo'shib, aralashtirib ishlating.
Ko'p ilovalar buni o'zi qiladi — lekin "faqat shu bo'lim" tugmasini bosgan odam o'zi blok mashqqa qaytib qoladi. Anki bilan boshlash da sozlash ko'rsatilgan.
Mashq testi bilan
Mashq testi o'zi aralash bo'ladi — shuning uchun u qimmatli. Lekin bitta bo'limni ajratib ishlash (masalan faqat Reading) qisman blok mashqqa aylanadi. Vaqti-vaqti bilan to'liq test ishlang.
Qaysi fanlarda ayniqsa muhim
Matematika va fizika. Eng aniq holat: masala turini tanib olish — yarim yechim.
Grammatika. Bitta qoida bo'yicha 30 ta mashq ishlash oson; imtihonda esa gapda qaysi qoida buzilganini o'zingiz topasiz.
Formula ishlatiladigan har fan. Kimyo (tenglamani muvozanatlash), iqtisod, statistika — hammasida bir xil.
Yodlash talab qiladigan mavzularda (sana, atama, lug'at) farq kamroq, lekin u yerda ham aralashtirish zarar qilmaydi. O'xshash mavzular chalkashib ketsa: mavzular aralashib ketganda.
Nimani kutish kerak
Aralash mashqqa o'tgan birinchi hafta yoqimsiz bo'ladi:
- xato ko'payadi,
- sur'at tushadi,
- "men orqaga ketyapman" degan tuyg'u paydo bo'ladi.
Bu vaqtinchalik va kutilgan. Blok mashqdagi yuqori natija asosan qisqa muddatli edi — u imtihongacha yetib bormasdi.
Ikki-uch haftadan keyin xato darajasi tushadi va bu safar u haqiqiy bo'ladi.
Qisqa qoida
Mavzuni tushunish uchun — blok. Tushungandan keyin — aralash.
Birinchi 5 masala bir xil bo'lsin. 6-masaladan boshlab aralashtiring.
Aralash mashqda har safar "bu qaysi tur?" degan savol chiqadi va bu ko'nikma yozuv bilan tezroq quriladi: masala yechish daftari.
Shunga o'xshash
Fizika masalalarida birliklar
Birlik faqat javob oxiridagi belgi emas — u yechim to'g'riligini tekshiradigan vosita.
Formulani yodlash emas, chiqarish
Yodlangan formula unutiladi va noto'g'ri ishlatiladi. Formula qayerdan kelganini bilish uni ikki marta ishonchli qiladi.
Grafik o'qish: diagrammadan ma'lumot olish
Diagramma savollarida xato ko'pincha hisobda emas, o'qishda bo'ladi. Grafikni tartib bilan o'qishning aniq usuli.