Qisqa va uzoq muddatli xotira

Darsdan chiqqaningizda hammasi tushunarli edi. Kechqurun ham eslardingiz. Bir haftadan keyin esa mavzuni ko'rib, "biz buni o'tganmidik?" deb o'ylaysiz.

Bu xotira yomonligi emas. Bu ikki xil xotira borligi va ular orasidagi o'tish avtomatik emasligi.

Uch bosqich

Soddalashtirib aytganda, ma'lumot uch bosqichdan o'tadi.

Sensor xotira — bir necha soniya. Ko'z va quloq qabul qilgan hamma narsa. Katta qismi darhol o'chadi, faqat diqqat qaratilgani keyingi bosqichga o'tadi.

Qisqa muddatli (ishchi) xotira — bir necha soniyadan bir necha daqiqagacha. Bu yerda siz hozir o'ylayotgan narsalar turadi. Hajmi juda kichik: bir vaqtda bir necha element.

Uzoq muddatli xotira — hajmi amalda cheklanmagan, davomiyligi yillar.

Muammo ikkinchi va uchinchi bosqich orasida: ma'lumot o'zi o'tib ketmaydi. O'tkazish uchun nimadir qilish kerak.

Nega dars paytida "tushunarli"

Dars paytida ma'lumot ishchi xotirada turadi va u yerda hamma narsa aniq ko'rinadi. Ustoz tushuntirdi, misol keltirdi, mantiq joyida.

Lekin ishchi xotira — vaqtinchalik. Dars tugagach, uning o'rnini boshqa narsalar egallaydi: yo'l, ovqat, suhbat, telefon.

Shuning uchun "darsda tushundim, uyda unutdim" tanish holat. Tushunish bo'lgan, lekin ko'chirish bo'lmagan.

Nima o'tkazadi

Uchta narsa ma'lumotni uzoq muddatli xotiraga siljitadi.

1. Eslab chiqarish

Eng kuchlisi. Manbaga qaramasdan eslashga urinish har safar izni mustahkamlaydi. Bu haqda alohida maqola bor: eslab chiqarish usuli.

2. Takrorlash — oraliq bilan

Ketma-ket besh marta takrorlash bir marta takrorlashdan sal ko'p beradi. Besh kunga taqsimlangan besh takror esa ancha ko'p beradi.

Oraliq qanday tanlanishi — alohida mavzu.

3. Bog'lash

Yangi ma'lumot bilgan narsangizga ulanganda mustahkamroq turadi. Yolg'iz fakt yo'qoladi; tarmoqqa ulangan fakt qoladi.

Shuning uchun "bu nimaga o'xshaydi?", "buni qayerda ko'rgandim?" degan savollar shunchaki qiziqish emas — ular xotira ishi.

Ishchi xotiraning kichikligi

Ishchi xotira hajmi kichik va buning amaliy oqibatlari bor.

Bir vaqtda ko'p narsa o'rganib bo'lmaydi. Murakkab mavzuni bo'laklarga ajratish kerak. Bir o'tirishda uchta yangi qoida — ko'p.

Chalg'ish qimmat. Telefon yoki suhbat ishchi xotirani tozalaydi — siz qayerda edingizni yo'qotasiz. Bu haqda: bir vaqtda ikki ish.

Avtomatlashtirish joy bo'shatadi. Ko'paytirish jadvalini yodda biladigan odam masalaning mantiqiga ko'proq joy qoldiradi. Har safar hisoblab o'tiradigan odam esa joyni hisobga sarflaydi.

Bo'laklash

Ishchi xotira elementlar sonini emas, ma'noli bo'laklar sonini ushlaydi.

7 2 4 1 9 9 1 — yettita element, eslash qiyin. 724 va 1991 — ikkita bo'lak, eslash oson.

Shuning uchun o'rganishda ham: alohida faktlarni ma'noli guruhlarga ajratish ularni yengillashtiradi. Tarixdagi o'nta sanani "sabab → voqea → oqibat" zanjiriga qo'yish — bu bo'laklash.

Amaliy natija: uch nuqtali qoida

Darsdan keyin ma'lumotni uzoq xotiraga o'tkazish uchun minimal harakat:

1. Darsdan keyin darhol — 5 daqiqa, daftarni ochmasdan: bugun nima bo'ldi?
2. O'sha kuni kechqurun — konspektni to'ldirish va savollarga javob berish.
3. Ertasi kuni — 5 daqiqa eslab chiqarish.

Bu 15 daqiqa. Usiz o'sha darsning katta qismi bir haftada yo'qoladi va qaytadan o'rganishga soat ketadi.

Nima yordam bermaydi

Ko'proq o'qish. Qayta o'qish tanish tuyg'usini oshiradi, izni emas — buning sababi.

Fonda tinglash. Darsni fonda qo'yib, boshqa ish qilish — ma'lumot sensor bosqichdan ham o'tmaydi.

Bir kechada hammasini. Bir kechada yodlangan narsa ishchi xotirada turadi va imtihondan keyin darhol yo'qoladi.