Qiyinchilik foydali bo'lganda
Oson o'tgan dars tez unutiladi. Lekin har qiyinchilik foydali emas — ikkisini ajratish usuli.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Ikki soat o'qidingiz. Hammasi tushunarli bo'ldi, qiynalmadingiz, oson o'tdi.
Bir haftadan keyin deyarli hech narsa esda yo'q.
Boshqa safar bir soat qiynalib ishladingiz: eslay olmadingiz, xato qildingiz, qaytdingiz. Bir haftadan keyin ko'p narsa esda.
Bu naqsh tasodifiy emas.
Nega qiyinchilik yordam beradi
Sabab bitta jumlada: xotira ishlatilganda mustahkamlanadi, kuzatilganda emas.
Oson o'tgan seansda ma'lumot ko'z oldingizdan o'tadi — miya deyarli ishlamaydi. Qiynalgan seansda esa har qadam kuch talab qiladi va aynan o'sha kuch izni mustahkamlaydi.
Shuning uchun yengillik yomon belgi bo'lishi mumkin: ish oson bo'lsa, ehtimol siz hech narsa o'rganmayapsiz.
Bu qayta o'qish nega ishlamaydi degan savolning javobi ham: qayta o'qish oson, shuning uchun u kam beradi.
Foydali qiyinchiliklar
Bu turdagi qiyinchilik ataylab yasaladi va u natija beradi.
Yopib eslash. Kitobga qaramay eslashga urinish o'qishdan qiyin — va aynan shuning uchun kuchli: eslab chiqarish usuli.
Oraliq qo'yish. Darhol takrorlash oson, bir kundan keyin takrorlash qiyin. Ikkinchisi ko'proq beradi: takrorlash oralig'i.
Aralashtirish. Bir turdagi masalalarni ketma-ket yechish oson; aralash yechish qiyin va foydaliroq: aralashtirib mashq qilish.
O'zingiz misol yasash. Tayyor misolni o'qishdan qiyin: misol va qarshi-misol.
Atamalarsiz tushuntirish. Atamalar bilan gapirish oson: sodda tilda tushuntirish.
Javobga qaramay urinish. Yechimni o'qish oson, o'zi topish qiyin: javobga qaramaslik.
Hammasida bir xil naqsh: oson variant tanish tuyg'usini beradi, qiyin variant bilim beradi.
Foydasiz qiyinchiliklar
Bu chegara muhim, chunki "qiyin bo'lsa yaxshi" degan xulosa noto'g'ri.
Quyidagi qiyinchiliklar hech narsa qo'shmaydi:
Material darajangizdan ancha yuqori. Umuman tushunmayotgan matnda miya ilgak topa olmaydi. Bu qiyinchilik emas, to'siq. Yechim: orqaga qaytib, oldingi mavzuni mustahkamlash.
Yomon tushuntirilgan manba. Chalkash kitob sizni qiynatadi, lekin bu qiyinchilikdan bilim chiqmaydi. Manbani almashtiring.
Charchoq. Charchagan holatda hamma narsa qiyin, lekin bu foydali qiyinchilik emas — ochlik, charchoq va diqqat.
Noqulay sharoit. Shovqin, chalg'ish, noqulay joy. Bu diqqatni yeydi, o'rganishni emas — ish joyini tayyorlash.
Vaqt bosimi (o'rganish paytida). Imtihonda sur'at kerak, lekin yangi mavzuni o'rganayotganda shoshilish faqat zarar qiladi.
Ikkisini ajratish
Bitta savol yetadi:
Qiyinchilik ishning o'zidanmi yoki to'siqdanmi?
- Eslashga urinib qiynalyapsiz — ishning o'zi. Davom eting.
- Matnning yarim so'zini tushunmayapsiz — to'siq. Darajani o'zgartiring.
Ikkinchi tekshiruv — natija:
Qiyinchilikdan keyin biror narsa aniq bo'ldimi?
Qiynaldingiz va oxirida "aha" bo'ldi — foydali. Qiynaldingiz va hech narsa aniq bo'lmadi — to'siq.
To'g'ri daraja
Amaliy mo'ljal: mashqlarning 70-80 foizi to'g'ri chiqadigan daraja.
- 95 foiz to'g'ri chiqsa — juda oson, qiyinlashtiring.
- 40 foizdan kam bo'lsa — juda qiyin, orqaga qayting.
Bu oraliqda qiyinchilik foydali bo'ladi va u qiziqishni ham saqlaydi.
Noqulaylikni kutish
Bu amaliy nuqta.
Faol usullar (yopib eslash, aralash mashq, o'zi tushuntirish) noqulay his qilinadi. Shu sababli ko'p odam ulardan qaytadi va oson usullarga o'tadi.
Shuning uchun oldindan bilib qo'ying: noqulaylik usulning ishlayotgani belgisi. Bu bilim yetishmayotganini emas, xotira ishlayotganini bildiradi.
Va yana: qiyin usul bilan o'rganish sekinroq ko'rinadi. Bir seansda kamroq material o'tiladi. Lekin bir oydan keyin qoladigan narsa ko'proq bo'ladi.
Qisqa xulosa
- Xotira ishlatilganda mustahkamlanadi; oson seans kam qoldiradi.
- Foydali qiyinchilik ishning o'zidan keladi: eslash, oraliq, aralashtirish.
- Foydasiz qiyinchilik to'siqdan keladi: noto'g'ri daraja, yomon manba, charchoq.
- 70-80 foiz to'g'ri chiqadigan daraja eng yaxshi.
- Noqulaylik nuqson emas — usul ishlayotganining belgisi.
Shunga o'xshash
Biologiyada jarayonlarni eslab qolish
Ko'p bosqichli jarayonni ro'yxat sifatida yodlash qiyin. Chizma va sabab-natija zanjiri uni ancha barqaror qiladi.
Formulani yodlash emas, chiqarish
Yodlangan formula unutiladi va noto'g'ri ishlatiladi. Formula qayerdan kelganini bilish uni ikki marta ishonchli qiladi.
Chuqur o'rganish va yuzaki o'rganish
Imtihon uchun yodlash qachon yetarli, qachon zararli. Ikki yondashuvning narxi va ularni to'g'ri taqsimlash.