Xatolardan o'rganish: to'g'ri usul
Xatoni ko'rish bilan tushunish orasida katta farq bor. Kundalik ishda xatoni foydaga aylantirish tartibi.
Muallif: ilm.im jamoasi
Mundarija
Mashqni yechdingiz, javoblarni tekshirdingiz, uchtasi noto'g'ri. To'g'ri javoblarni ko'rdingiz, "aha" dedingiz va keyingi mashqqa o'tdingiz.
Bir haftadan keyin xuddi shu turdagi xato yana takrorlanadi.
Bu eng keng tarqalgan naqsh va sabab aniq: xatoni ko'rish uni tushunish emas.
Nega "aha" yetarli emas
To'g'ri javobni ko'rganingizda hammasi tushunarli bo'ladi. Bu tuyg'u haqiqiy, lekin u aldamchi — xuddi yechimga qaraganda bo'lgani kabi.
Chunki siz faqat natijani ko'rdingiz. Xato qayerda va nega bo'lganini ko'rmadingiz.
Shu ikki savolga javob bo'lmasa, xato tuzatilmaydi — u shunchaki belgilanadi.
Uch savol
Har xato uchun uch savol. Bir-ikki daqiqa oladi.
1. To'g'ri javob nima edi? — bu odatda bajariladi.
2. Men qaysi qadamda adashdim? — bu ko'pincha tashlab ketiladi va aynan u ma'lumot beradi.
Butun yechim noto'g'ri emas: odatda faqat bitta qadam. O'sha qadamni toping.
3. Nega o'sha qadamni shunday qildim? — eng foydali savol.
Javob turlari:
- qoidani bilmasdim,
- qoidani bilardim, lekin bu holatda qo'llash kerakligini sezmadim,
- shoshildim,
- savolni noto'g'ri o'qidim.
To'rttasi to'rt xil davo talab qiladi.
Xato turlari
Bu bo'linish butun usulning o'zagi.
Bilmadim. Qoida, so'z yoki mavzu o'zlashtirilmagan. Davo: o'sha mavzuni o'rganish.
Tushundim, lekin qo'llay olmadim. Qoidani bilasiz, lekin uni tanib olmadingiz. Davo: aralash mashq — masala turini tanib olishni mashq qilish. Bu eng ko'p e'tibordan chetda qoladigan turi.
E'tiborsizlik. Bilardingiz, lekin xato qildingiz. Davo: mavzuni takrorlash yordam bermaydi. Kerak bo'lgani — tekshirish odati.
Shoshildim. Vaqt bosimi ostida. Davo: sur'at mashqi — test sur'ati.
Imtihon tayyorgarligida bu turkumlar bilan ishlashning to'liq tizimi bor: xatolar daftari. Bu maqola esa kundalik ish haqida — uy vazifasi, mashq, dars.
Kundalik ishda
Har mashq testidan keyin emas, har kuni ishlaydigan oddiy tartib.
Xatoni belgilang. Uy vazifasida noto'g'ri chiqqan masalani chizib tashlamang — yoniga belgi qo'ying.
Bir qator yozing. "Bu turdagi masalada birinchi qadam — o'zgaruvchini almashtirish" yoki "shartli gapda would asosiy gapda keladi, shart gapida emas".
Bir qator yetadi. Uzun yozish odat bo'lmay qoladi.
Yoping va qaytadan yeching. To'g'ri javobni ko'rgandan keyin daftarni yoping va masalani noldan yeching. Bu bosqichsiz "tushundim" tuyg'usi bilimga aylanmaydi — eslab chiqarish usuli.
Bir haftadan keyin qayting. Yordam bilan yechilgan masala hali yechilgan hisoblanmaydi. Uni belgilab qo'ying va bir haftadan keyin qaytadan urining — takrorlash oralig'i.
Naqshni qidiring
Bitta xato — tasodif. Uch marta takrorlangan xato — ma'lumot.
Haftada bir marta xatolaringizni ko'rib chiqing va sanang: qaysi tur ko'p? Qaysi mavzuda?
Odatda ikki narsa ko'rinadi:
- Bitta mavzu atrofida xatolar to'plangan — o'sha mavzu zaif.
- Bitta tur ustunlik qiladi — masalan e'tiborsizlik. Bunda mavzu o'rganish emas, odat o'zgartirish kerak.
Bu haftalik ko'rib chiqish ning bir qismi.
Bitta qoida yozing
Naqsh topilgach, keyingi haftaga bitta qoida yozing:
Har javobni yozgandan keyin savolni yana bir marta o'qiyman.
Bitta qoida bajariladi. Beshta qoida bajarilmaydi.
Keyingi hafta u ishladimi — tekshiring va yangisini qo'ying.
Xatoga munosabat
Amaliy tomoni: xatoni ayblash bilan birga ko'rish usulni buzadi.
"Men ahmoqman" degan xulosa hech narsa ko'rsatmaydi va u xatolarga qarashni yoqimsiz qiladi — natijada tahlil umuman qilinmay qoladi.
Xato — ma'lumot manbai. Bu shior emas, amaliy holat: xatosiz mashq hech narsa o'rgatmaydi, chunki u sizga faqat allaqachon bilganingizni ko'rsatadi.
Batafsil: o'zingizga qattiq bo'lmaslik va foydali qiyinchilik.
Xatoning bir qismi esa topshirishdan oldin topiladi: xatolarni tekshirish usullari.
Qisqa xulosa
- To'g'ri javobni ko'rish xatoni tushunish emas.
- Uch savol: javob nima edi, qaysi qadamda adashdim, nega.
- Xato turini aniqlang — har turiga boshqa davo.
- Tushuntirishni o'qigandan keyin yoping va qaytadan yeching.
- Haftada bir marta naqshni qidiring va bitta qoida yozing.
Shunga o'xshash
Savol yozib borish odati
Tushunmagan joy o'sha zahoti yozilmasa, unutiladi va imtihon kuni qaytib keladi. Savollar daftarini qanday yuritish va ular bilan nima qilish.
Ilmiy matnni o'qish
Qiyin matnni boshdan oxirigacha o'qish ko'pincha ishlamaydi. Uni qismlarga bo'lib, qatlam-qatlam o'qish usuli.
Ko'chirmachilikdan qochish
Manbani ko'rsatish va o'z so'zi bilan yozish. Tasodifiy ko'chirmachilikning eng ko'p uchraydigan sabablari va ularning oldini olish.